Doğrusu “ Büyüyünce Ne Yapacaksın?”

Sen de çocuklara "Büyüyünce ne olacaksın?" diye sorulduğu o ana tanık olmuşsundur. Belki bu soru sana sorulmuştur ya da sen sormuşsundur. Bu fena bir şey değil...

Bu soru çocuğa "sende iş var", "sen işe yarar bir insan olacaksın" mesajları veriyor. Tabii çocuğa "Benden bir şey olmam bekleniyor anlaşılan. Çocukluğun bu boş beleş hallerinin bir sonu var. Her güzel şey bitermiş... Çocukluk da bitecek. Ben de bu sevimsiz büyükler dünyasına gireceğim mecburen. Ama ne olarak gireceğim..." diye de düşündürebilir.

Ancak iyi yanıtları güzel sorular buldurur. Doğru/düzgün bir sorunun oluşturacağı etki kişinin bütün hayatında ve hatta diğer insanların hayatlarında görülebilir.

Mesela bildiğim kadarıyla vaktiyle İstanbul Lisesi'nde öğretmen o klasik sınıfla tanışma faslında çocuklardan birine "Sen ne olacaksın?" diye sormuş ve aldığı yanıt "Başbakan olacağım öğretmenim." olmuş. Hoca da sınıftaki diğer çocuklar da gülmüş. Soruyu soran hoca kim bilmiyoruz ama o çocuğun yıllar sonra eski Başbakan Mesut Yılmaz olduğunu biliyoruz. Keşke gülmeselermiş.

"Büyüyünce ne olacaksın?" sorusunun yeterli bir kariyer rehberliği yapamayacağına dair düşüncemin nedeni;  çocuğun zihninde sadece bir resim oluşturması. Örneğin bu soruya cevaplar şunlar olur: Doktor, mühendis, pilot, astronot, asker, polis.

Ama soruyu "Büyüyünce ne yapmak istersin?" şeklinde sorduğumuzda sadece bir resim değil, resmin çizim ve renklendirme aşamaları da zihinde canlanır. Ve bu resim "yapmak" ve "istemek" fiilleriyle oluşan bir soruya yanıt olduğunda film gibi hareketli olacaktır.

Yetişkin: Büyüyünce ne yapmak istersin?
Çocuk: İnsanların hayatını kurtarmak isterim.
Yetişkin: Aaa çok güzel. Peki, bunu nasıl yapacaksın?
Çocuk: Onlar için organlar yapacağım. Bozulan organlarını değiştireceğim.

Yapmak istemek" insanın yaşam enerjisini nasıl kullanmaktan mutlu olacağına kafa yorduruyor. Elbette çocuğun gelişimine göre yanıtın derinliği farklı olur. Biri "Kasiyerlik yapmak isterim. Bir sürü param olur." derken bir başkası "İnsanların hayatın anlamını bulmalarına yardımcı etmek isterim." diyebilir. Önemli olan sorunun çocuğa "yapıyor olmaktan mutlu olduğu eylemi" düşündürmek.

Çocuklarımızın uzun yıllar süren öğrencilik serüveninde buna benzer bir soru sorulması, bir kompozisyon ödevi verilmesi, öğrenciden bir sunum istenmesi şahane olurdu değil mi?

Bu "Bir şey olmak değil bir şeyler yapmayı istiyor olmak" meselesini farklı zamanlarda Özgür Bolat'tan, Erhan Erkut'tan, Acar Baltaş'tan ve Kayhan Karlı'dan da okudum - duydum. Benim yazdığım gibi bir izahları var mıydı? Tam hatırlamıyorum ama bu değerli eğitimcilerden de bu konuda çok kıymetli şeyler okuyup, duyabilirsin. Ha bir de Serdar Kuzuloğlu bu konuda konuşmuştu.

geleceginiyasa.com girişimimizde Kariyer Planlama Aracı ismini verdiğimiz sağlam temellere dayanan kariyer testi bireyin ne yapmayı seviyor olduğuna yanıt veriyor. Yani kişisel özellikler ve bu özelliklerle şekillenen ilgiyi ortaya koyuyor. Ve buna uygun 1000 kadar mesleği en uygun olandan en az uygun olana sıralıyor. Bireyin ne yapmayı istediğini spesifik meslek isimleriyle raporluyor. (Hani şurada Kariyer Planlama Aracı hakkında bilgi vereyim dedim ya... Yazarken heyecanlandım yine. )
Daha önce “Büyüyünce ne olacaksın/ yapacaksın?” sorusuna ne yanıt verdin bilmiyorum. Ancak başarılı ve mutlu bir gelecek için kendini tanıyıp, sana uygun meslekleri merak ediyorsan Kariyer Planlama Aracı adını verdiğimiz kariyer testini uygulamanı isterim.

Şahane bir ömrün olsun. Sevgiyle kal.
Bora Serhat Çelik